Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Koszalinie

UZASADNIENIE

do wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 15 stycznia 2026 roku
w sprawie V Ka 389/25

Ł. R. został obwiniony o to, że: w dniu 17 października 2024 r.
o godzinie 12:30 w K. woj. (...) na ul. (...) kierował na drodze publicznej samochodem R. (...) nr rej. (...) nie posiadając uprawnienia do kierowania pojazdami, tj. o czyn z art. 94 § 1 k.w..

Sąd Rejonowy w Białogardzie wyrokiem zaocznym z dnia 20 maja 2025 roku w sprawie
II W 46/25 uznał obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 94§1 k.w.
i za to, na podstawie art. 94§1 k.w. w zw. z art. 24 § 1a i 3 k.w., wymierzył mu karę grzywny
w wysokości 1.500,00 zł, nadto na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art. 29 § 1 i 2 k.w., orzekł wobec obwinionego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. W ostatnim punkcie wyroku obciążył obwinionego zryczałtowanymi kosztami postępowania na rzecz Skarbu Państwa w wysokości 100,00 zł
i wymierzył mu 150,00 zł opłaty.

Apelację od powyższego wyroku wniosła obrońca obwinionego, która zaskarżyła wyrok
w całości. Skarżący orzeczeniu zarzuciła:

- obrazę art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1210, dalej: u.k.p.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy obwiniony w dniu czynu dysponował dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym m.in. kat. B, którym było wydane za granicą krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (wydanym przez odpowiednie organy administracji państwowej Wielkiej Brytanii (...)krajowe prawo jazdy od 20 stycznia 2010 r.),

- obrazę art. 94§1 k.w. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że obwiniony
w dniu czynu prowadził na drodze publicznej pojazd mechaniczny nie mając do tego uprawnień, podczas gdy swoim zachowaniem obwiniony nie zrealizował znamienia braku uprawnienia do kierowania pojazdem,

- obrazę art. 7§2 k.w. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.
o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1210, dalej: u.k.p.) poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że obwiniony popełnił wykroczenie umyślne, pomimo że dysponując ważnym dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym m.in. kat. B, tj. wydanym przez odpowiednie organy administracji państwowej Wielkiej Brytanii (...) krajowym prawem jazdy od 20 stycznia 2010 r. pozostawał on w błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu z art. 94 § 1 k.w., tj. okoliczności braku uprawnienia do kierowania pojazdem.

Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.

Apelacji obrońcy obwinionego nie można przyznać słuszności i dlatego Sąd Okręgowy uznając apelację za bezzasadną, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Odnosząc się do pierwszego i drugiego wskazanego w apelacji zarzutu podkreślenia wymaga, że skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia prawa materialnego oznacza brak kwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Podniesienie zaś zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, który dodatkowo winien mieć wpływ na wydane orzeczenie oznacza, że w razie jego uwzględnienia do uchybienia doszło na etapie poprzedzającym subsumpcję. Obrońca podniosła w niniejszej sprawie zarzut obrazy prawa materialnego, przy czym kwestionowała ustalenia faktyczne. Zarzut obrazy prawa materialnego może być zasadny tylko wówczas, gdy dotyczy zastosowania lub niezastosowania przepisu zobowiązującego sąd do jego bezwzględnego respektowania (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia1977 r., I KR 65/77, OSNPG 1977, Nr 10, poz. 90). Obrazą prawa materialnego będzie niezastosowanie instytucji materialnoprawnych dotyczących środków reakcji karnej o charakterze obligatoryjnym. Obraza prawa polegająca na błędnym zastosowaniu lub niezastosowaniu przepisów prawa materialnego ma miejsce wówczas, gdy są to przepisy o charakterze stanowczym, tzn. nakazujące stosowanie prawa materialnego lub zakazujące jego stosowania. Obraza prawa materialnego może być przyczyną odwoławczą jedynie wtedy, gdy ma ona charakter samoistny. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i doktryna słusznie bowiem podkreślają, że naruszenie prawa materialnego polega na jego wadliwym zastosowaniu (niezastosowaniu) w orzeczeniu, które oparte jest na trafnych i niekwestionowanych ustaleniach faktycznych. Nie można więc mówić o obrazie prawa materialnego w sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za jego podstawę lub naruszenia przepisów procesowych (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.07.1974 r., V KR 212/74, OSNKWsd 1974, z. 12, poz. 233, wyrok Sądu Najwyższego
z dnia 21.06.1978 r., I KR 124/78, OSNPG 1979, z. 3, poz. 51; wyrok SN z dnia 09.10. X 1980 r., Rw 342/80, OSNPG 1981, z. 8-9, poz. 103). Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy stwierdzić należy, że chybione są supozycje apelanta, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 94§1 k.w., poprzez stwierdzeniem, że obwiniony
w dniu czynu dysponował dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym m.in. kat. B, którym było wydane za granicą krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Kluczowe w sprawie jest, co słusznie podniósł Sąd meriti, że wobec obwinionego w dniu 17.10.2007r. Urząd Miejski w K. wydał decyzję (...) (...) (...)o cofnięciu obwinionemu uprawnień do kierowania pojazdami kat.B wydanego dnia 11.04.2007r. przez Prezydenta Miasta K.. Powodem cofnięcia uprawnień było po pierwsze nie poddanie się przez obwinionego badaniom psychologicznym stwierdzającym istnienie lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami mechanicznymi na które należało się zgłosić do uprawnionej placówki medycznej w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania , na które został skierowany przez Komendę Miejska Policji w K.. W tym przedmiocie zostało wszczęte postepowanie administracyjne w związku z niepoddaniem się badaniom w wyznaczonym terminie. Jak wynikało zaś treści pisma Urzędu Miejskiego w K. Wydziału Komunikacji obwiniony do dnia inkryminowanego zdarzenia nie odzyskał cofniętych uprawnień. W pełni podzielić należy konstatację Sądu Rejonowego, że nabycie przez obwinionego uprawnień kat.B w Anglii, w sytuacji kiedy cofniecie uprawnień do prowadzenia pojazdów wobec niego nastąpiło z powodu niepoddania się badaniom psychologicznym stwierdzającym istnienie lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie spełnia wymogów formalnych do uznania, iż posiada on właściwe uprawnienie do prowadzenia pojazdów na terytorium Polski. Wskazać należy, że ustawa z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami statuuje zasadę, że „Jedna osoba może posiadać tylko jedno uprawnienie do kierowania pojazdami” (art. 4 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). Nadto prawa jazdy nie wydaje się osobie, wobec której cofnięto uprawnienie do kierowania pojazdami (art. 12 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy). Zdaniem S ądu odwoławczego, skoro nie można wydać prawa jazdy osobie, której cofnięto je, to tym bardziej nie można uznać zagranicznego prawa jazdy w czasie cofnięcia. Oznacza to, że skoro uprawnienie zostało cofnięte w Polsce, to blokuje to możliwość legalnego korzystania z prawa jazdy innego kraju i nie można go „obejść” innym dokumentem (np. brytyjskim). W prawie polskim obowiązuje zasada, że nie można legalnie mieć dwóch ważnych praw jazdy (polskiego i zagranicznego), przy wymianie stare prawo jazdy jest zatrzymywane, zaś dokument uzyskany „równolegle” może być uznany za nieważny w Polsce. Wskazać należy, że prawo jazdy jest przypisane do osoby, a nie do państwa, ma być jedno, nawet jeśli było wydane w różnych krajach. Dla potwierdzenia powyższego wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych w Polsce potwierdza zasadę jednego prawa jazdy dla jednej osoby i brak możliwości uzyskania „drugiego” prawa jazdy w Polsce, nawet jeśli prawo to zostało wydane za granicą oraz konieczność respektowania sankcji (np. cofnięcia uprawnień) niezależnie od kraju, w którym prawa jazdy zostało wydane. Przytoczyć należy, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 19 listopada 2025 r. , III SA/Gl 410/25, gdzie Sąd oddalił skargę na decyzję administracyjną odmawiającą wymiany prawa jazdy, ponieważ osoba posiadała zatrzymane prawo jazdy wydane w innym kraju UE,
a zgodnie z unijną dyrektywą (Dyrektywa 2006/126/WE Parlamenty Europejskiego i Rady, zwana „III dyrektywą w sprawie praw jazdy”) nie można uzyskać drugiego prawa jazdy. Zarówno orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak też sądów powszechnych potwierdza obowiązywanie zasady jednego prawa (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2021 r., I OSK 4042/18, Wwrok NSA z 29 maja 2020 r. ,
I OSK 301/19). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że jeśli kierowca został wykluczony z ruchu drogowego w jednym państwie członkowskim UE (np. przez cofnięcie prawa jazdy), to prawo jazdy w innym kraju nie może służyć do ominięcia tej sankcji. Sądy administracyjne w swych judykatach stoją na stanowisku , że sankcje administracyjne dotyczące prawa jazdy muszą być respektowane we wszystkich państwach. Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami dotyczy bowiem osoby jako uczestnika ruchu drogowego, a nie konkretnego dokumentu prawa jazdy ( tak wyrok NSA z 6.06.2017 r., II GSK 2586/15). Osoba, wobec której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami na terytorium RP, nie może skutecznie powoływać się na zagraniczne prawo jazdy (tak wyrok NSA z 4.12.2019 r., II GSK 558/18). Cofnięcie uprawnień powoduje utratę prawa do kierowania pojazdami niezależnie od faktu posiadania dokumentu prawa jazdy (tak wyrok WSA w Krakowie z 18.01.2018 r., III SA/Kr 1246/17). Osoba, wobec której cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami, jest traktowana jak osoba nieposiadająca uprawnień, zaś zagraniczne (w tym brytyjskie) prawo jazdy nie legalizuje jazdy (vide: wyrok SN z 14.03.2013 r., III KK 394/12).

Na aprobatę nie zasługuje wreszcie wywiedziony w apelacji ostatni zarzut naruszenia art. 7 § 2 k.w. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że obwiniony popełnił wykroczenie umyślne, pomimo że dysponując ważnym dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym m.in. kat. B, tj. wydanym przez odpowiednie organy administracji państwowej Wielkiej Brytanii (...)krajowym prawem jazdy od 20 stycznia 2010 r. pozostawał on w błędzie co do okoliczności stanowiącej znamię czynu z art. 94§1 k.w. Stwierdzić należy, że odpowiedzialność w świetle art. 7 k.w. nie wymaga świadomości zakazu. Sąd Najwyższy wskazał, że nieznajomość przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli osoba kieruje pojazdem bez wymaganego uprawnienia ( tak wyrok SN z dnia 14 marca 2013 r. w sprawie III KK 394/12). Obwiniony Ł. R. wiedział o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w Polsce, brak było przeszkód, by uzyskał on stosowną informację, czy pomimo wydania przez Urząd Miejski w K. decyzji (...) (...)-3-179/07 o cofnięciu obwinionemu uprawnień do kierowania pojazdami kat.B wydanego dnia 11.04.2007r. przez Prezydenta Miasta K. może on na terenie Polski ważnie posługiwać się dokumentem prawa jazdy uzyskanym na terenie Wielkiej Brytanii. W rzeczonej sprawie nie można mówić o braku świadomości , w świetle obiektywnej zasady odpowiedzialności, którą statuuje art. 7 k.w..

Zatem, wbrew wywodom skarżącej, kontrola instancyjna nie potwierdziła, aby postępowanie jurysdykcyjne w niniejszej sprawie było obarczone jakimikolwiek uchybieniami, które mogłyby mieć wpływ na treść wyroku. Sąd I instancji procedował z poszanowaniem wszelkich reguł i zasad postępowania oraz nie dopuścił się obrazy przepisów kodeksu postępowania karnego. W toku postępowania zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności.

Reasumując, Sąd Rejonowy - dokonał prawidłowej, swobodnej oceny wszystkich zgromadzonych w postępowaniu dowodów i wszechstronnie, zgodnie z zasadami wiedzy
i doświadczenia życiowego, w sposób logiczny i niesprzeczny uzasadnił, prawidłowo zagotował i zinterpretował prawo, jednocześnie podając wyczerpujące powody takiego rozstrzygnięcia. Stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w pisemnych motywach wyroku jednoznacznie wskazuje, iż sąd ten rzetelnie rozpatrzył niniejszą sprawę, zachowując konieczny i nakazany przez ustawę obiektywizm w stosunku do stron procesowych.

Kierunek apelacji obrońcy obwinionego obligował Sąd odwoławczy do kontroli zaskarżonego orzeczenia, także co do orzeczonej wobec obwinionego kary (art. 447 § 1 k.p.k.
w zw. z art. 109 k.p.w. ). Mając na uwadze dyrektywy sądowego wymiaru kary (art. 33 k.w.), okoliczności przedmiotowe i podmiotowe czynu obwinionej które trafnie wyeksponował Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jak również właściwości i warunki osobiste, karę grzywny w kwocie 1500 złotych należy uznać za adekwatną i sprawiedliwą reakcję na zachowanie obwinionego, a zatem żadną miarą nie można jej uznać za nadmiernie dolegliwą.

W ocenie Sądu odwoławczego także orzeczony środek karny w wysokości właśnie 6 miesięcy, należy uznać za spełniający cele zakreślone ustawą, uwzględniający we właściwy sposób całokształt okoliczności przedmiotowych i podmiotowych niniejszej sprawy, spełniający w szczególności swą funkcję wychowawczą, a także spełniający właściwie swa rolę w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, uchodzący przy tym w odczuciu społecznym za karę sprawiedliwą.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd odwoławczy – nie znajdując przy tym uchybień określonych w art. 104 k.p.w. i art. 440 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w., podlegających uwzględnieniu z urzędu i powodujących konieczność zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia – na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. - orzekł jak w wyroku. Ponadto Sąd Okręgowy mając na względzie sytuację materialną obwinionego, na podstawie art.118 k.p.s.w. i art.119 k.p.s.w. w zw. z art.636 §1 k.p.k. i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 2001 r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2001 r.,Nr 118,poz.1269) oraz art.8 w zw. z art.3 ust. 1 i art.21 pkt 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych (Dz.U. z 1973 r.,Nr 27,poz.152 ze zm.). zasądził od obwinionego zryczałtowane wydatki za postępowanie odwoławcze w wysokości 50,00 złotych oraz wymierzył mu opłatę
w wysokości 150 złotych.

/sędzia Anna Rutecka/

Koszalin, dnia 29 stycznia 2026 roku

Sygn. akt V Ka 389/25

ZARZĄDZENIE

1.  odnotować w kontrolce uzasadnień,

2.  odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć obrońcy obwinionego adw. A. O.,

3.  zwrócić akta II W 46/25 do Sądu Rejonowego w Białogardzie.

Koszalin, dnia 29 stycznia 2026 roku

sędzia Anna Rutecka